لەتاوانەوە بۆ تاوان
زیندانییان لەچاكسازیەكاندا تووشی لادانی تر دەبن

چاكسازی گەورانی سلێمانی

خەندان ـ فەرهەنگ فەرەیدون

زیندانیانی نێو چاكسازی گەورانی سلێمانی، دەستیان بەمادەی هۆشبەر دەگات‌و روبەڕوی تاوانی "خراپتر" دەبنەوە، ئەوەش بەوتەی پێنج زیندانی كە خەندان قسەی لەگەڵ كردوون، هەرچەندە حكومەت بەڵێنی بەدواداچوون دەدات بۆ ئەو پرسە بەڵام بەڕێوەبەری زیندانەكە، جەختدەكاتەوە لەكۆنتڕۆڵنەكردنی تەواوی دۆخەكە بەهۆی كەمی كارمەندی پێویستەوە.

پەیامنێری خەندان، لەناو فەرمانگەی چاكسازی گەوران راستەوخۆ لەگەڵ زیندانیەكان قسەیكرد، ئەوان دادوبێدادیانە لەخراپی رەوشی ژیانیان، بڵاوبوونەوەی ماددەی هۆشبەر ئەوەندەی تر باری دەروونییانی شێواندووە وەكو ئەوان دەڵێن، چونكە كاتێك ئالودە دەبن ناچار بەچەندكارێك دەبن كە ئەگەر ئاشكرابن، تاوانێكی تر بۆ دۆسیەكەیان زیاددەبێت.

چاكسازی گەورانی سلێمانی، ساڵی 1997 دامەزراوە‌و پێشتر لەمەعەسكەر سەلام وەكو (سجنی مەعەسكەر سەلام دەناسرا)، لەساڵی 2014وە گواستراوەتەوە بۆ باڵەخانە نوێیەكەی كە تایبەت بەزیندانی دروستكراوە‌و لەئێستادا، هەزار‌و 100 زیندانی تێدا دەمێننەوە.

ئەركان، گەنجێكی تەمەن 25 ساڵە‌و سزای لەسێدارەدانی هەیە بەتاوانی كوشتن، ئەو بەترس‌و دەنگێكی نزمەوە وتی "زیندانی هەیە لێرە مادەی هۆشبەر بەكاردەهێنێت‌و ژمارەشیان زۆرە، بەڵام نازانم چۆن مادەكە دێتە ناوەوە، جگە لەوەش لێرە دەستدرێژی سێكسی هەیە، یان هەندێك كەس لێرەن‌و فێری بەكارهێنانی مادەی هۆشبەر بوون‌و پارەیان نییە بیكڕن، بۆیە لەبەرامبەر دەستكەوتنی مادەكەدا سێكسیان لەگەڵ دەكرێت".

ئەو زیندانییانەی سزای لەسێدارەدانیان هەیە جیاواز لەحوكمدراوەكانی تر مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت، ئەوان خولەكانی فێربوونی خەیاتی‌و خۆشنوسی، تەنانەت خوێندنیش نایانگرێتەوە‌و لەهەفتەیەكدا، تەنیا یەكجار لەهۆڵەكانی دەستبەسەركردنیان بچنە دەرەوە.

ئەركان باسی دۆخی ناو هۆڵی سزادراوانی لەسێدارەی كرد، دەڵێت لەبەشێكیاندا شەڕ روودەدات‌و زۆر "خراپە"، زیندانی هەیە تووشی نەخۆشی دەروونی بووە‌و شەڕ بەوانی تر دەفرۆشێت، .

لەهەرێمی كوردستان، سزای لەسێدارەدان بەسەر زیندانیەكاندا جێبەجێناكرێت‌و ئەوانەی ئەو سزایەیان هەیە، هەر لەگرتووخانەكاندا دەمێننەوە لەكاتێكدا، هیچ لێبوردنێكی گشتیش نایانگرێتەوە.

 چاكسازی گەورانی سلێمانی

"ئاوات بەمەرگ دەخوازم"، ئەركان وایوت لەكاتێكدا لەشوێنێكدایە ناوی چاكسازییە، بەڵام ئەو بەپێچەوانە پێیوایە هەركەسێك بگاتە زیندان ئەگەرهەیە روبەڕوی "شتی خراپتر" ببێتەوە، هەرچەندە ئەوەش دەكەوێتەوە سەر كەسەكە خۆی.

لەساڵی رابردووەوە تاوەكو ئێستا، 60 كەس لەسەردانیكەرانی چاكسازی روبەڕووی دادگا كراونەتەوە، بەتۆمەتی ئەوەی ماددەی هۆشبەریان بردووەتە ناو زیندانەكەوە، ئەوەش بەوتەی بەڕێوەبەری چاكسازی گەورانی سلێمانی.

شێركۆ عارف، بەڕێوەبەری چاكسازی گەوران بەخەندانی راگەیاند "خەڵكی واهەبووە رەگەزی نێر بووە و لەناو كۆمیدا مادەی هۆشبەری شاردۆتەوە، جگە لەمادەی هۆشبەر لەناو لەشی سەردانیكەراندا (كۆم و ئەندامی زاوزێی رەگەزی مێینە) مۆبایل و مادەی هۆشبەر هێنراوەتە ژوورەوە".

زیندانییانی چاكسازی گەوران، بەگشتی لەهەفتەیەكدا یەك جار رێگە بەكەسوكاریان دەدرێت سەردانیان بكەن، ئەوەش بەهۆكاری سەرەكی چوونە ژوورەوەی ئەو ماددە‌و كەرەستانە دادەنرێت كە لەناو گرتووخانەكەدا، بەكارهێنانیان قەدەغەیە.


ژمارەیەك هاوڵاتی لە كاتی سەردانیكردنی زیندانیەكان

ئەحمەد (50 ساڵ)، بەتاوانی ساختەكاری دراو حوكمدراوە، زۆرینەی كاتی رۆژانەی لەدەرەوەی هۆڵی مانەوەیی‌و لەكتێبخانەی چاكسازی بەرێدەكات، ئەو جەختیكردەوە "ئێرە چاكسایی نییەو زیندانە، هەندێك لە زیندانیەكان لێرە فێری كاری خراپتر دەبن‌و هەندێكیشیان مادەی هۆشبەر بەكاردەهێنن".

كاتێك پاسەوانی زیندانەكە نزیك دەبووەوە، ئەحمەد ستایشكردنی كارمەند‌و بەرپرسانی چاكسازی دەكرد، لەگەڵ دووركەوتنەوەشیاندا چیرۆكە نەبیستراوەكانی ناو زیندانی دەگێڕایەوە.

"مادە هۆشبەرەكان بەئاسانی دێنە ناو زیندان، بەڵام دڵنیانیم چۆن دێتە ناوەوە، وەك دەشڵێن هەندێك لە پاسەوانەكان كارئاسانی دەكەن بۆ هاتنە ناوەوەی ئەو مادە هۆشبەرانە"، ئەحمەد وایوت.

ئەحمەد دان بەتاوانەكەیدا دەنێت و پەشیمانە لەهەر هەڵەیەك پێشتر ئەنجامیدابێت.

ئەو چەند ساڵێكە لەزیندانە بەڵام وەكو خۆی وتی، مادەی هۆشبەر بەكارناهێنێت‌و تائێستا هیچ هەڵەیەكی نەكردووە، لەكاتێكدا "هەندێك لە زیندانیەكان چەقۆیان پێیە، ئەگەر خۆشیان بیانەوێت دەتوانن دەمانچە بهێننە ژورەوە، چونكە ئەگەر بتوانن مۆبایلی ئایفۆن جۆری 6s بهێننە ناو زیندان دەشتوانن دەمانچەش بهێنن".

زۆرێك لەو زیندانییانەی بۆ خەندان قسەیان كرد، پێداگربوون لەسەر ئەوەی فەرمانگەی چاكسازی تەنیا زیندانێكە‌و چاوەڕوانی باشتر نین.

پاسەوانێكی چاكسازی گەورانی سلێمانی كە نەیویست ناوی ئاشكرابكرێت، لەترسی دەركردنی لەدەرەوەی گرتووخانە قسەی بۆ خەندان كرد‌و وتی "ئەو مادە هۆشبەرانە‌و مۆبایلەكان لەناو دایبی منداڵ، پێڵاو، كۆم و ئەندامی زاوزێی مێینەدا شاردرابوونەوە".

سەردانیكەرانی زیندانییەكان تەنیا پێڵاوو جانتاو گیرفانیان دەپشكنرێت، ئەوەش بەوتەی پاسەوانەكەی چاكسازی كە دەڵێت، چەندین كەسیان دەستگیركردووە كاتێك ویستوویانە مادەی هۆشبەر ببەنە ناو زیندانەكەوە.

هەروەها وتی "ئەو كەسانەی دەستگیركراون، پێشتر كەسانێك هەبووە كە بە ئێمەیان ووتوە‌و بۆیە ئێمەش گرتومانن، ئێمە ناتوانین ئەندامی زاوزێی هەموو سەردانیكەرە مێیەكان‌و كۆمی هەموویان بپشكنین"، پاسەوانەكە بەپێكەنینەوە ئەو قسەیەی كرد.

هەر زیندانییەك لەناو چاكسازییەكاندا، ماددەی هۆشبەر یان بەهەر تاوانێكی تر بگیرێت‌و ئاشكرابێت، ئەوا جارێكیتر روبەڕوی دادگا دەكرێتەوە‌و ئەگەر بەسەریدا ساغبێتەوە، سزای تر دەخرێتە سەر ئەو حوكمەی هەیەتی.


پشكنینی ئەو هاوڵاتیانەی سەردانی زیندانی كراوەكان دەكەن

محەمەد هاودیانی، وەزیری كاروكاروباری كۆمەڵایەتی حكومەتی هەرێمی كوردستان كە وەزارەتەكەی سەرپەرشتی فەرمانگەكانی چاكسازی دەكات، بەخەندانی وت "هەر زیندانیەك یاخود هەر كارمەندێكی زیندانەكە بەسەریدا ساغبوبێتەوە كە سەرپێچی یاسایی كردبێت، ئێمە راستەوخۆ دەدەین بە لیژنەی لێكۆڵینەوە‌و ئیجرائاتی قانونی لەگەڵ دەكەین".

هەروەها جەختیكردەوە "چاوپۆشی لەهیچ كەسێك ناكەین، هەرشتێك زەرەرو زیانی هەبێت بۆ زیندانیكراوەكان ئێمە قبوڵی ناكەین".

مامەڵەی كارمەند‌و بەرپرسانی چاكسازی لەگەڵ زیندانیەكان، پەیوەستە بەهەڵسوكەوتی ئەو زیندانییانەوە، هەر كەسێك هەڵەی نەبێت‌و دروست رۆژەكان تێبپەڕێنێت، دەرفەت‌و مامەڵەی گونجاوی تری بۆ فەراهەم دەبێت.

كاتێك پەیامنێری خەندان لەگەڵ زیندانیەكدا قسەی دەكرد، یەكێك لەزیندانیەكان بەدەستبەستراوی دەگریاو هاواری دەكرد "من ناچمەوە ئەو شوێنەی خۆم، دەمەوێت بەڕێوەبەر ببینم"، دوو پاسەوانیش پاڵیان پێوەدەناو زووزوو پیایاندا دەكێشا.


ژمارەیەك زیندانی لەگەڵ كەسوكاریان لە كاتی سەردانی كردن

كارمەند‌و پاسەوانانی چاكسازی گەوران وەكو پێویست نیە بەوتەی خۆیان، ئەوەش بەشێكە لەهۆكارەكانی ئەو دۆخەی دروستبووە‌و نەتوانراوە كۆنترۆڵبكرێت.

بەڕێوەبەری چاكسازی گەورانی سلێمانی جەختیكردەوە، یەكێك لە هۆكارەكان كۆنترۆڵكردنی بارودۆخەكە نەبوونی كارمەندی پێویستە، ئێستا 300 كارمەندیان هەیە‌و ژمارەیان وەك پێویست نییە، لەكاتێكدا حكومەت لەئێستادا كارمەند دانامەزرێنێت.

شێركۆ عارف، بەڕێوەبەری چاكسازی گەوران وتی "حەوت توێژەری كۆمەڵایەتیمان هەیە كە ئەمە رێژەكەی زۆر كەمە‌و لانیكەم دەبێت 25 توێژەرمان هەبێت، تائێستا پزیشكی دەرونیمان نیە‌و 18 جاریش نوسراومان بۆ بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی كردووە بۆیان دابین نەكردووین، نزیكەی 10 جاریش نوسراومان بۆ بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی كردووە بۆ دابینكردنی ماموستای وەرشە‌و كۆمپیتەر، بەڵام بۆمان نەكراوە".

چاكسازی گەوران رێگری لەبردنە ژوورەی ئەو ماددە‌و كەرەستانە بەئاسان نابینێت، چونكە هیچ ئامێرێكی تایبەتیان نیە بۆ پشكنین‌و رێگری لەمادەی هۆشبەر و مۆبایل، سەگی راهێنراویش تێچووی زۆرە‌و بەبودجەی چاكسازیەكەیان ناتوانن دابینی بكەن، بۆیە داوا لەحكومەت دەكەن لەوبارەیەوە هاوكارییان بكات.

بەڕێوەبەری چاكسازی گەورانی سلێمانی، دەربارەی بونی دەستدرێژی سێكسی وەكو بەشێك لەزیندانیەكان باسی دەكەن، وتی "بەئێمە نەوتراوە كە دەستدرێژی سێكسی هەیە، هەر زیندانیەكیش زانیاری لەو شێوەیەی لایە با پێمانبڵێت‌و ئێمەش دەیپارێزین".

ئەو زیندانیەی ببنە هۆی نانەوەی كێشە‌و گرفت لەناو زیندانەكەدا، دەگوازرێنەوە بۆ ژووری تاكەكەسی، كە حەمام‌و تەوالێت‌و بەلەكۆنێكی هەیە، هەروەها تەلەفزیۆن‌و ئامێری فێنكەرەوەی تایبەت بەخۆی تێدایە.

بوونی زۆربەی پێویستەكان‌و رێكوپێكی ئەو ژوورە وایكردووە، زۆربەی زیندانیەكان داواكاری پێشكەشی بەڕێوەبەری زیندانەكە دەكەن بۆ ئەوەی بكرێنە ژووری تاكەكەسییەوە.

لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا، لایەنە پەیوەندیدارەكان بەكاروباری چاكسازییەكان لەنێویاندا لیژنەی مافەكانی مرۆڤ لەپەرلەمان، چەندین راپۆرت‌و بەدواداچوونیان بڵاوكردووەتەوە لەسەر رەوشی زیندانیەكان، بەڵام لەزاری زیندانیەكانەوە هیچ دەرەنجامێكی ئەو هەوڵانە‌و ئاڵوگۆڕ لەژیانیاندا نابینرێت.

بێستون فایەق، ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤ لەپەرلەمانی كوردستان بە خەندانی وت كە ئەوانیش ئەو زانیاریانەیان بیستووە لەناو زیندانی چاكسازی گەورانی سلێمانی مادەی هۆشبەر بەكاردەهێنرێت و دەستدرێژی سێكسی هەیە، "بەڵام بەهۆی پەككەوتنی پەرلەمانەوە نەمانتوانیووە بەدواداچوون بكەین".

پەرلەمانی كوردستان لەمانگی 10ی ساڵی رابردووەوە دانیشتنەكانی پەكیكەوتووە بەهۆی كێشە سیاسیەكانەوە، بەڵام هێشتا كاری لیژنەكان بەردەوامی هەیە.


پەیامنێری خەندان لەكاتی گفتوگۆ كردن لەگەڵ یەكێك لە زیندانیەكان

ئالان، بەتاوانی بازرگانیكردن بەماددەی هۆشبەرەوە سزادراوە، بەڵام خۆی چیرۆكێكی تر دەگیڕێتەوە‌و وتی " ئێرە تەنها ناوەكەی چاكسازییە لەراستیدا زیندانە، زۆربەی ئەوانەی لێرە دەچنە دەرەوە خراپترن لەجاران".

ئەو 15 ساڵ زیندانی بەسەر سەپێنراوە، هەرچەندە دەڵێت هاوڕێكانی ئەویان تێوەگلاندووە‌و بازرگانی بەماددەی هۆشبەرەوە نەكردووە، بەڵام ئامادەنەبوو لەبارەی چۆنیەتی هێنانە ناوەوەی مادەی هۆشبەر بۆ ناو چاكسازییەكە هیچ بڵێت.

ئالان هاوڕای زیندانیەكانی تر جەختیكردەوە، رەوشی زیندانیەكان زۆر خراپە‌و هیچ شتێك نیە خۆیانی پێوە سەرقاڵبكەن، بۆیە تەنیا دەخۆن و دەخەون، ئەوانەشی سزاكەیان زۆرە توشی نەخۆشی دەرونی بوون.

"ماوەیەكیش دەبێت لەبەر هەندێك كێشەی ناو زیندان، چاودێرییەكان زیاتر چڕبۆتەوەو رێككارەكان زیاتر تووند بووە"، ئالان پێشیوایە دۆخەكە لەگەڵ كەسەكاندا دەگۆڕێت، هەیە تەحەممول دەكات‌و هەیە بەپێچەوانەوەیە.

تاكە ئاواتی ئالان لەئێستادا، بەڕێكردنی ساڵانی سزاكەیەتی بۆ ئەوەی دووبارە دەست بەژیان بكاتەوە، جارێكیتر بچێتەوە ناو خێزانەكەی.

*ناوی زیندانیەكان خوازراوە‌و ناوی تەواویان لای خەندان پارێزراوە


ئه‌م بابه‌ته 33591 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

نیشانە کردن

‌‌‌

                  
                  

زۆرترین خوێندراو


Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved
Design by AVESTA GROUP , programming and database by KURDSKY.COM